Institut Demokrasi dan Hal Ehwal Ekonomi (Ideas) mengenal pasti 238 pelantikan politik ke badan berkanun persekutuan (FSB) dan syarikat berkaitan kerajaan (GLC) di bawah pentadbiran Perdana Menteri, Anwar Ibrahim.

Dalam laporan bertajuk “Who Sits at the Table: From Political to Public Appointees in Malaysia's Federal Statutory Bodies”, badan pemikir itu mendapati 222 lantikan politik telah di buat ke FSB, manakala 16 lagi ke GLC.

Pelantikan ini, yang berlaku antara Ogos dan Okt 2025, menunjukkan amalan ini diteruskan walaupun terdapat janji reformasi, menurut laporan yang dikeluarkan malam tadi.

“Walaupun bilangan pelantikan lebih rendah daripada pentadbiran sebelum ini, amalan ini masih diteruskan.

“Pelantikan politik tetap wujud dalam struktur tadbir urus Malaysia walaupun ada retorik reformasi,” menurut laporan itu.

Isu tadbir urus

Isu tadbir urus dalam entiti berkaitan kerajaan semakin mendapat perhatian dalam beberapa tahun kebelakangan ini.

Pada Feb 2025, Anwar Ibrahim mengumumkan bahawa Jabatan Audit Negara akan menjalankan audit ke atas hampir 2,000 GLC susulan kebimbangan mengenai salah laku dan pengawasan yang lemah, lapor The Star.

Audit itu dicetuskan oleh isu berulang seperti pemantauan indikator prestasi utama yang lemah, kerugian kewangan, dan keputusan besar dibuat tanpa kelulusan yang betul oleh lembaga, sekali gus menonjolkan kebimbangan mengenai standard tadbir urus dalam entiti berkaitan awam.

Lantikan era Anwar ketiga tertinggi, Dr M paling rendah

Data yang dikumpulkan Ideas dari 2012 hingga 2025 menunjukkan 1,084 pelantikan politik telah dibuat di bawah lima perdana menteri, menandakan amalan ini berakar umbi dan berterusan merentas pentadbiran.

Berbanding pendahulunya, kerajaan Anwar Ibrahim mencatatkan jumlah pelantikan ketiga tertinggi.

Ketika pentadbiran bekas perdana menteri Najib Razak sepanjang satu dekad, sebanyak 301 pelantikan dilakukan, manakala ketika era Ismail Sabri Yaakob sebanyak 273 pelantikan dibuat dalam tempoh 16 bulan.

Laporan itu menegaskan bahawa angka pelantikan ketika pentadbiran Najib mungkin rendah kerana data tidak sepenuhnya merangkumi pelantikan sebelum 2012, walaupun Najib menjadi perdana menteri sejak 2009.

Menurut Ideas, corak pelantikan ini mencerminkan keadaan politik setiap perdana menteri dan keperluan mereka untuk mengukuhkan sokongan.

Dalam tempoh pentadbiran panjang seperti Najib, pelantikan FSB dan GLC dibuat untuk meraih sokongan dan menempatkan penyokong setia secara sistematik di seluruh badan berkanun.

Sementara itu, pentadbiran yang rapuh secara politik di bawah Ismail dan Muhyiddin Yassin mencatatkan jumlah pelantikan besar walaupun tempoh perkhidmatan singkat, kerana mereka berusaha mengekalkan kestabilan dan memastikan kerajaan bertahan.

“Kedua-dua pentadbiran berdepan tekanan segera untuk mendapatkan kesetiaan, menyebabkan pelantikan penyokong dilakukan dengan cepat walaupun tempoh perkhidmatan terhad.

“Lebih penting, tiada pemimpin yang mengambil alih jawatan dengan mandat pilihan raya jelas secara ‘first-past-the-post’, sebaliknya bergantung pada penyusunan semula pasca-pilihan raya, yang meningkatkan insentif untuk mengagihkan jawatan lembaga sebagai ganjaran politik,” tambah laporan itu.

Sebaliknya, kerajaan PH ketika pentadbiran Mahathir Mohamad mencatat jumlah pelantikan politik paling rendah, iaitu 86 antara 2018 hingga 2020, mencerminkan komitmen reformasi gabungan itu pada masa tersebut.

Penyelidik turut menyorot skala penglibatan politik dalam badan berkanun. Dari 2015 hingga Julai 2021, sebanyak 74 peratus FSB mempunyai ahli politik aktif atau aktif sebagai pengerusi, timbalan pengerusi atau pengarah lembaga.

Kepentingan awam dan politik kabur

Pelantikan tertumpu kepada kementerian yang memiliki kuasa budi bicara yang lebih besar, terutamanya Jabatan Perdana Menteri, Kementerian Pembangunan Luar Bandar dan Wilayah, Kementerian Pengajian Tinggi dan Kementerian Pengangkutan.

Pelantikan sebegini sering digunakan sebagai modal politik, membolehkan mereka yang berkuasa menempatkan sekutu di posisi yang mengawasi institusi dan sumber awam.

Laporan itu menasihatkan bahawa amalan ini menjadikan batas antara perkhidmatan awam dan kepentingan politik tidak jelas.

“Lembaga FSB sepatutnya diisi oleh pelantikan awam yang bertanggungjawab melalui hubungan komunikasi telus dengan kementerian dan menteri bertanggungjawab.

“Peranan politikus sepatutnya melaksanakan tugas pengawasan melalui penilaian pelantikan lembaga dan pencapaian lembaga serta FSB melalui jawatankuasa pilihan,” menurut badan pemikir itu.

Laporan itu berkata ahli politik yang berkhidmat dalam lembaga FSB berada dalam “konflik kepentingan yang tidak boleh diselesaikan dan kekal”, kerana mereka mungkin terlibat serentak dalam pembuatan dasar dan keputusan operasi dalam institusi awam.

Ia mencadangkan pengenalan kriteria pelantikan lembaga berasaskan merit yang jelas, termasuk syarat minimum dari segi pendidikan, pengalaman profesional dan integriti.

Penyelidik juga mencadangkan penubuhan jawatankuasa pra-saringan bebas untuk menilai kelayakan calon dan potensi konflik kepentingan, serta pengawasan parlimen yang lebih kukuh terhadap pelantikan.