Lynas, penapis nadir bumi terbesar di luar China, telah menandatangani surat niat mengikat dengan Jabatan Pertahanan Amerika Syarikat (AS) bagi memuktamadkan perjanjian pembekalan mineral nadir bumi kepada sektor pertahanan negara itu selama empat tahun.

"Melalui perjanjian ini, pangkalan industri pertahanan AS akan terus mempunyai akses kepada oksida nadir bumi ringan dan berat yang penting untuk pembuatan moden," kata Ketua Pegawai Eksekutif dan Pengarah Urusannya, Amanda Lacaze, dalam satu kenyataan syarikat itu hari ini.

Lynas berkata surat niat itu menetapkan rangka kerja bagi memuktamadkan perjanjian bekalan oksida nadir bumi ringan dan berat bagi menyokong objektif keselamatan nasional dan daya tahan rantaian bekalan AS.

Di bawah aturan ini, Jabatan Pertahanan akan memperuntukkan kira-kira AS$96 juta (RM377.62 juta) untuk membeli oksida nadir bumi daripada Lynas.

Lynas berkata perjanjian itu menyusuli keputusan bersama dengan Pentagon untuk meminda perjanjian terdahulu, disebabkan "ketidakpastian ketara" sama ada rancangan untuk membina kemudahan pemprosesan nadir bumi berat di Seadrift, Texas, akan diteruskan.

Kenyataan itu turut menyebut bahawa oksida neodimium-praseodimium (NdPr) akan mempunyai harga lantai AS$110 bagi setiap kilogram di bawah aturan tersebut.

Sebagai perbandingan, harga penanda arasnya secara amnya berlegar sekitar AS$60 hingga AS$80 bagi setiap kilogram tahun lepas, walaupun ia mencecah setinggi AS$128 bagi setiap kilogram pada tahun ini.

Mineral tersebut merupakan bahan mentah penting untuk menghasilkan magnet berkuasa tinggi yang diperlukan bagi motor elektrik, penggerak, dan aplikasi lain.

Bloomberg Intelligence melaporkan pada 2 Mac bahawa China mendominasi 90 peratus daripada bekalan NdPr dunia, namun bekalan akan datang dari Australia dan AS berkemungkinan akan mengurangkan penguasaan pasaran China kepada 69 peratus menjelang 2030.

Lynas melombong mineral nadir bumi dari Mt Weld, Australia Barat, memprosesnya, dan kemudian menghantarnya untuk penulenan serta pengasingan kepada oksida nadir bumi di Kilang Bahan Termaju Lynas (LAMP) di Gebeng, Pahang.

Kemudahan di Gebeng itu bukan sahaja mampu menghasilkan unsur nadir bumi ringan, malah merupakan satu-satunya pengeluar penting unsur nadir bumi berat di luar China, dan justeru itu menjadi satu-satunya pengeluar yang tidak tertakluk kepada kawalan eksport China terhadap mineral kritikal.

Bagaimanapun, kemudahan itu berdepan tentangan hebat daripada aktivis alam sekitar, terutamanya berhubung isu pelupusan sisa radioaktif daripada proses penulenan larut lesap air (WLP).

Kerajaan Malaysia memberikan lanjutan lesen selama 10 tahun kepada kemudahan itu bermula 3 Mac lalu, tetapi dengan syarat ia mesti mengurangkan tahap radioaktiviti sisa WLP di bawah had kawal selia dengan mengekstrak unsur radioaktif torium daripada sisa tersebut.

Melangkah ke hadapan, Lynas juga dikehendaki menyelesaikan proses pengekstrakan torium di Australia sebelum menghantarnya untuk pemprosesan lanjut di Malaysia.