Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Wilayah Persekutuan), Hannah Yeoh mengarahkan kementeriannya menjalankan kajian mengenai kebolehlaksanaan mengadakan pilihan raya datuk bandar bagi Kuala Lumpur.
Katanya, kementerian sedang mempertimbangkan pilihan raya sedemikian kerana ia dilihat lebih praktikal berbanding memilih ramai ahli majlis bandar raya melalui pilihan raya kerajaan tempatan.
Yeoh menjelaskan bahawa struktur pentadbiran sedia ada sudah melibatkan “terlalu banyak unit”, dengan ibu negara pada masa ini ditadbir secara serentak oleh seorang datuk bandar, ahli-ahli parlimen serta penasihat Dewan Bandaraya Kuala Lumpur (DBKL).
“Jika saya datuk bandar, nasihat siapa yang perlu saya dengar? Adakah saya perlu mendengar ahli parlimen yang dipilih, penasihat DBKL, atau ahli majlis bandar raya?” katanya seperti dipetik dalam temu bual bersama China Press.
Yeoh berkata sekiranya pilihan raya kerajaan tempatan dihidupkan semula pada masa depan, pemilihan secara langsung hanya akan diadakan sama ada untuk jawatan datuk bandar Kuala Lumpur atau untuk ahli majlis bandar raya, tetapi bukan kedua-duanya serentak.
Pilihan raya kerajaan tempatan, khususnya di ibu negara, sejak sekian lama menjadi isu yang diperdebatkan.
Ketika ini, Kuala Lumpur dan DBKL berada di bawah kawalan persekutuan, dengan bandar raya itu ditadbir oleh seorang datuk bandar yang dilantik kerajaan.
Pengkritik berpendapat struktur ini menumpukan kuasa yang besar kepada datuk bandar, dengan semak dan imbang yang terhad berbanding majlis tempatan lain.
Bagaimanapun, parti-parti politik berteras Melayu berideologi kanan menentang pilihan raya kerajaan tempatan, dengan alasan ia akan menghakis kuasa Melayu di kawasan bandar yang majoritinya bukan Melayu.
Prosedur pilihan raya berbeza
Menteri itu berkata pilihan raya datuk bandar dan pilihan raya kerajaan tempatan juga memerlukan prosedur yang berbeza daripada pilihan raya umum, termasuk pertimbangan berasingan berkaitan kos, undang-undang, kelayakan pengundi dan pendaftaran pengundi.
“Dalam pilihan raya umum, sesiapa sahaja berumur 18 tahun ke atas boleh mengundi. Tetapi dalam pilihan raya datuk bandar, kita perlu jelaskan sama ada kelayakan bergantung kepada pemilikan rumah, status penyewa atau seseorang yang bekerja di Kuala Lumpur,” kata Yeoh.
Dia berkata pindaan kepada Akta Ibu Kota Persekutuan 1960 diperlukan sekiranya pilihan raya sedemikian ingin dilaksanakan, dan undang-undang baharu mungkin dipertimbangkan sekiranya pindaan itu terlalu besar.
Yeoh turut berkata satu kajian berasingan mengenai pilihan raya kerajaan tempatan akan dijalankan oleh Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM), dengan dapatan dijangka diumumkan pada Mac dan akan didedahkan kepada umum.
Menurutnya, kerja penyelidikan dan persediaan masih diperlukan tanpa mengira sama ada pilihan raya datuk bandar akhirnya dapat dilaksanakan, sambil memberi jaminan bahawa ahli Parlimen dan orang ramai akan dimaklumkan serta diberikan penjelasan yang lebih jelas kelak.
Jawatankuasa nasihat datuk bandar
Yeoh juga berkata lima jawatankuasa pemantauan baru DBKL yang dipengerusikan oleh ahli parlimen akan memperkukuh pemantauan projek pembangunan serta memberikan input nasihat kepada datuk bandar.
Ini kerana sebelum ini ahli parlimen tidak mempunyai akses kepada proses dalaman DBKL dan sering hanya dimaklumkan mengenai pelan pembangunan selepas kelulusan diberikan.
“Apabila pelan pembangunan masih berada di Pusat Setempat Bersepadu, ahli parlimen akan tahu bahawa mereka juga boleh memberi nasihat kepada datuk bandar sebelum datuk bandar membuat keputusan,” katanya.
Pada 19 Jan, Yeoh mengumumkan jawatankuasa berkenaan juga akan menyelia bajet DBKL 2026, menilai dasar utama bandar raya serta membantu menambah baik pentadbiran ibu negara.
Pengerusi jawatankuasa tersebut ialah Ahli Parlimen Batu, P Prabakaran (Perniagaan Lestari); Ahli Parlimen Bandar Tun Razak, Dr Wan Azizah Wan Ismail (Projek Perumahan Awam dan Kebajikan Komuniti); Ahli Parlimen Wangsa Maju, Zahir Hassan (Mitigasi Banjir, Penyelenggaraan Jalan, Pengurusan dan Penyelenggaraan Cerun); Ahli Parlimen Kepong, Lim Lip Eng (Pengurusan Sistem dan Trafik); serta Ahli Parlimen Seputeh, Teresa Kok (Bandar Bersih, Hijau dan Pembangunan Mampan).
Seruan untuk mengembalikan pilihan raya kerajaan tempatan di Kuala Lumpur kembali kedengaran pada November tahun lalu susulan penamatan mengejut tempoh perkhidmatan bekas datuk bandar, Maimunah Sharif (gambar atas).
Dia digantikan keesokan harinya oleh Fadlun Mak Ujud, dengan perkenan Yang di-Pertuan Agong.
Ketika itu, Ahli Parlimen Setiawangsa, Nik Nazmi Nik Ahmad berkata penduduk Kuala Lumpur tidak mempunyai suara dalam cara bandar raya itu ditadbir, sambil menyeru “pembaharuan yang sudah lama tertangguh” bagi membendung penumpuan kuasa di pejabat datuk bandar.
Dia turut merujuk kepada manifesto Pilihan Raya Umum 2022 Pakatan Harapan, yang berjanji untuk memperkukuh penyertaan demokratik di peringkat tempatan.
Nik Nazmi disertai enam lagi ahli parlimen Kuala Lumpur yang mengemukakan Rang Undang-Undang Persendirian Ahli Parlimen ke Parlimen, bagi meminda Akta Ibu Kota Persekutuan 1960 dan menyeru kepada sistem pentadbiran ibu negara berasaskan ahli majlis.