Hanya penduduk daripada tujuh isi rumah di Pulau Sebatik berhampiran pantai Tawau, Sabah, terjejas secara langsung oleh pelarasan sempadan baru antara Malaysia dan Indonesia.

Pemimpin Parti Warisan Ma’mun Sulaiman dan Manahing Tinggilani memberitahu Malaysiakini perkara ini selepas mereka menerima taklimat daripada Jabatan Ukur dan Pemetaan Persekutuan (Jupem).

Taklimat tersebut adalah mengenai perubahan sempadan yang melibatkan Pulau Sebatik dan sebahagian Pensiangan di barat daya Sabah yang terletak bersebelahan dengan Lumbis, Kalimantan Utara di Indonesia, kata mereka.

Pegawai Jupem memberitahu mereka bahawa hanya penduduk di tujuh buah rumah di Pulau Sebatik yang terjejas, dan tiada penduduk di kawasan Pensiangan yang menyaksikan sempadan dimuktamadkan.

Pendedahan itu susulan komen daripada bekas Menteri Luar Saifuddin Abdullah yang mempersoalkan mengapa Perdana Menteri Anwar Ibrahim tidak mendedahkan jumlah penduduk Malaysia yang akan terjejas oleh perjanjian sempadan baru antara kedua-dua negara.

Anwar telah memberitahu Parlimen pada 4 Februari bahawa sempadan yang dilukis semula antara sebahagian Sabah dan Kalimantan Utara akan menyaksikan sejumlah 785 hektar daripada 5,987 hektar tanah yang bukan milik sah mana-mana negara akan berada di bawah bidang kuasa Malaysia, manakala selebihnya akan dianggap sebagai wilayah Indonesia.

Daripada 785 hektar itu, kira-kira lima hektar adalah sebahagian daripada sempadan Malaysia-Indonesia di Pulau Sebatik.

Ketika dihubungi, Ma’mun, bekas Ahli Parlimen Kalabakan, berkata penjajaran sempadan baru itu akan menjejaskan sebidang tanah berhampiran Sungai Melayu dan Sungai Haji Kuning, tempat tujuh isi rumah itu terletak.

“Mereka telah berpindah ke Indonesia. Mereka mahu menjadi rakyat Indonesia,” kata Ma’mun.

Dia menambah bahawa sebaik sahaja kedua-dua kerajaan merasmikan perjanjian dan sempadan baru itu, penduduk akan dirujuk untuk kemungkinan pampasan dan remedi.

Sebelum ini dilaporkan bahawa pemangku bupati (ketua daerah) Nunukan, H Irwan Sabri, berkata bahawa semua penduduk yang terjejas oleh perubahan sempadan baru akan kekal sebagai warganegara Indonesia “kerana kampung mereka terletak di kawasan yang diiktiraf secara sah sebagai wilayah Indonesia”.

“Pada masa ini, kerajaan pusat di Jakarta sedang merangka dasar khas untuk meningkatkan pembangunan dan kebajikan masyarakat tempatan di kawasan tersebut,” kata Irwan kepada Malaysiakini.

Ma’mun dan Manahing berkata mereka mendapatkan penjelasan daripada pegawai tinjauan, yang menjelaskan bahawa pertikaian itu sejak daripada pemetaan sempadan era penjajah.

Menurut laporan berita dan semakan terdahulu di Google Maps, Pulau Sebatik seluas 452 km persegi, yang 20 km persegi lebih kecil daripada Pulau Langkawi, dibahagikan hampir sama rata antara Malaysia dan Indonesia.

Sempadan darat merentasi pulau dan di hujung timurnya, meninggalkan sebahagian sempadan maritim di sekelilingnya yang dipertikaikan secara sejarah, seperti perairan dalam isu Ambalat pada 2005.

Mereka yang pernah melawat kawasan sempadan pulau itu menceritakan bagaimana sempadan itu hanya ditandai dengan tiang konkrit, tanpa pagar, pos imigresen atau kemudahan kastam.

Bentuk muka bumi kawasan sempadan juga menjadikan pulau itu tempat penyeludupan yang popular dengan agensi penguatkuasaan di kedua-dua belah pihak kerap memintas penghantaran seperti bekalan diesel bersubsidi pada bulan Januari.

Dalam taklimat parlimen, Anwar berkata kawasan di sepanjang sempadan di Pulau Sebatik telah diklasifikasikan sebagai Masalah Sempadan Tertunggak (OBP) dan bukan milik mana-mana negara secara sah tetapi ditadbir oleh Indonesia sementara menunggu kesimpulan rasmi rundingan mengenai penjajaran sempadan baru di kawasan tersebut.

Tanah tiada orang

Sementara itu, Manahing, yang merupakan bekas ahli dewan undangan negeri Sebatik, berkata pegawai Jupem memberitahunya dan Ma'mun bahawa masalah itu berpunca daripada hakikat bahawa sempadan antara kedua-dua negara telah dilukis secara manual semasa pentadbiran penjajah British dan Belanda.

"Ia berdasarkan perjanjian antara British dan Belanda. Ia dilakukan secara manual, jadi ia tidak tepat," kata Manahing kepada MalaysiaKini.

Dalam taklimatnya, Anwar memberitahu Parlimen bahawa perjanjian British-Belanda 1915 telah menetapkan sempadan di sepanjang Pensiangan dan Lumbis, Kalimantan Utara, mengikut lokasi muara Sungai Sinapad-Sungai Sesai.

Tetapi satu tinjauan antara kedua-dua negara pada tahun 1977 mendapati bahawa peta sempadan 1915 telah meletakkan muara secara salah, jadi rundingan bermula untuk menandakan sempadan baru antara Pensiangan dan Lumbis, Kalimantan Utara.

Jajaran sempadan baru itu akan menyaksikan 780 hektar tanah berada di bawah wilayah Malaysia termasuk sebahagian daripada tiga kampung Indonesia - Kabulangalor, Desa Lepaga, dan Desa Tetagas.

Ma’mun berkata kawasan di sebelah Malaysia tidak mengandungi sebarang penempatan.

“Tiada kampung di sana. Tiada penempatan. Ia kawasan hutan,” katanya.

Manahing menyifatkan kawasan pedalaman sebagai “tanah tiada orang,” yang bersambung dengan kawasan bukit Banjaran Crocker.

Manahing dan Ma’mun menyifatkan pelarasan sempadan itu sebagai pelarasan teknikal ketidaktepatan tinjauan sejarah dan bukannya pemindahan wilayah yang didiami.