Bagi satu generasi pelajar Malaysia, persediaan menghadapi Sijil Peperiksaan Bersepadu (UEC) menjadi latihan buat mereka mengharungi dua realiti yang berbeza.
Mereka menghabiskan masa untuk belajar, menduduki peperiksaan yang diiktiraf secara meluas oleh universiti dan majikan di luar negara, namun pada masa sama melihat kelayakan itu terus tergantung di sini.
Beberapa negeri, termasuk Sarawak, Sabah dan Selangor, telah mengambil langkah mengiktiraf UEC bagi tujuan tertentu seperti kemasukan ke universiti milik negeri, pemberian biasiswa negeri, malah kelayakan untuk menyertai perkhidmatan awam.
Keadaan berbeza di peringkat persekutuan. UEC tidak diiktiraf sebagai kelayakan untuk memasuki universiti awam di Malaysia - pendirian yang sering dipertahankan oleh pembuat dasar atas sebab keselarasan dengan dasar pendidikan kebangsaan.
Antara kebimbangan utama yang sering dibangkitkan ialah penguasaan Bahasa Melayu serta keperluan lulus mata pelajaran wajib seperti sejarah dalam Sijil Pelajaran Malaysia (SPM) – penanda aras yang dianggap penting dalam kerangka nasional bagi pembentukan kewarganegaraan dan perpaduan sosial.
Tiga bahasa, dua silibus
Di Sekolah Menengah Tsun Jin, Kuala Lumpur, Yong Zi Ni, 18, dan Chong Jae Fang, 17, menjalani realiti ini, dengan subjek yang diajar dalam tiga bahasa dan jadual pembelajaran yang jarang memberi ruang untuk bernafas.
Mereka tidak menganggap keputusan untuk mengambil UEC sebagai satu “pendirian politik”.
“Saya bukannya ‘memilih’ UEC, tetapi saya memilih untuk bersekolah di sekolah menengah persendirian Cina. Justeru, UEC menjadi laluan utama pendidikan saya,” kata Yong, sambil menambah bahawa latar belakangnya di sekolah rendah jenis kebangsaan Cina mendorongnya untuk meneruskan pendidikan dalam bahasa ibunda.
Bagi Chong pula, mengambil UEC bukanlah tindakan memberontak untuk mencabar sistem pendidikan negara, sebaliknya soal memilih pendidikan yang dirasakan paling sesuai untuk masa depannya.
“Ia bukan sesuatu yang saya lakukan kerana mahu melanggar peraturan.
“Anda sedang mempersiapkan diri untuk masa depan melalui laluan yang anda lebih biasa atau lebih selesa,” katanya.
Di sekolah mereka, pelajar diwajibkan menduduki kedua-dua peperiksaan SPM dan UEC. Ini bermakna mempelajari subjek yang sama – matematik, sains, sejarah – melalui sukatan pelajaran dan bahasa, dan sering kali pada hari yang sama.
Sebagai konteks, UEC ialah peperiksaan piawai yang dikendalikan oleh Jawatankuasa Kerja Sekolah Menengah Persendirian Cina Malaysia (MICSS) sejak 1975.
Jawatankuasa ini diwakili oleh anggota Persekutuan Persatuan-Persatuan Lembaga Pengurus Sekolah Cina Malaysia (Dong Zong) dan Gabungan Persatuan Guru-guru Sekolah Cina Malaysia (Jiao Zong). Kedua-dua pertubuhan ini secara bersama dikenali sebagai Dong Jiao Zong.
Subjek UEC diajar dan diuji dalam bahasa Cina, manakala SPM dalam bahasa Melayu atau Inggeris. Peralihan berterusan antara bahasa, menurut mereka, merupakan antara cabaran terbesar dalam proses pembelajaran.
Namun begitu, di sebalik kesukaran ini, kedua-dua pelajar ini melihatnya sebagai satu kelebihan, kerana mereka memperoleh pemahaman yang lebih menyeluruh, dapat menghubungkan pengetahuan daripada kedua-dua sukatan pelajaran untuk membentuk perspektif yang lebih luas.
Menyesuaikan diri dengan pilihan yang terhad
Bagi ramai, aspek paling ketara mengenai UEC ialah ia tidak diiktiraf oleh universiti awam dan perkhidmatan awam.
Namun bagi pelajar yang mendudukinya, realiti tersebut bukan sesuatu yang
baru mahupun mengejutkan. Mereka sedar akan implikasinya, namun tetap membuat pilihan untuk mengambil sijil berkenaan.
Perkara ini turut dirasai oleh Tan Dick Xin, graduan UEC pada 2020 dari Sekolah Menengah Hin Hua di Klang, Selangor, yang baru sahaja menamatkan pengajian di sebuah universiti swasta tempatan di tengah perbahasan awam mengenai UEC kembali memuncak.
“Saya tidak boleh kata saya rasa terpinggir (daripada perdebatan UEC) sekarang. Tetapi jika perkara ini berlaku semasa saya sedang memohon ke universiti, saya pasti akan rasa begitu.
“Saya rasa kemarahan itu datang daripada hakikat bahawa universiti awam boleh mengiktiraf diploma sekolah menengah Cina dari luar negara, tetapi tidak mengiktiraf kami,” katanya.
‘Tetap rakyat Malaysia’
Bagi ketiga-tiga individu yang ditemu bual ini, satu salah tanggapan paling menyakitkan ialah tanggapan bahawa keputusan untuk mengambil UEC menjadikan mereka kurang sebagai Malaysia.
Perdebatan nasional mengenai UEC, yang sering dibingkai dalam konteks identiti, kesetiaan dan kaum, terasa jauh daripada realiti harian mereka. Bagi mereka, peperiksaan itu hanyalah satu lagi pencapaian pendidikan, bukannya pencarian identiti.
“Apa yang paling menyedihkan saya sebenarnya ialah orang bercakap tentang kami, tetapi tidak bercakap dengan kami.
“Kami tidak akan memecah-belahkan negara ini. Kami hanya cuba belajar, berkembang, dan membina negara dengan cara yang lain, melalui lensa budaya yang berbeza,” kata Yong.
Pelajar berusia 18 tahun itu turut aktif menyertai pertandingan pengucapan awam dan forum dalam bahasa Melayu dan Inggeris, serta berkata bahawa generalisasi sedemikian adalah tidak adil dan tidak mencerminkan realiti.