Malaysia tidak mendakwa mana-mana agensi pekerjaan di bawah Akta Agensi Pekerjaan Swasta 1981 dalam penilaian terkini oleh Jabatan Negara AS, walaupun terdapat kebimbangan berterusan bahawa yuran pengambilan yang berlebihan menyebabkan pekerja warga asing terdedah kepada jerat hutang dan buruh paksa.

Penemuan ini diketengahkan dalam Laporan Pemerdagangan Orang (TIP) tahunan AS bagi tempoh penilaian 12 bulan dari 1 April 2025 hingga 31 Mac 2026, yang mengekalkan kedudukan Malaysia pada Tahap 2 (Tier 2) tahun ini.

Menurut laporan itu, Malaysia masih gagal mengawal selia pihak yang merekrut tenaga kerja dan memastikan mereka dipertanggungjawabkan secara sivil atau jenayah atas pengambilan pekerja secara penipuan, walaupun laporan itu mengakui terdapat peningkatan usaha oleh Putrajaya untuk memerangi pemerdagangan orang.

Ketiadaan pendakwaan ini berbeza dengan perkembangan di Bangladesh, apabila agensi yang membekalkan pekerja ke Malaysia telah berdepan dengan tindakan undang-undang.

Pada Jun, Malaysiakini melaporkan bahawa 51 agensi swasta pengambilan pekerja di Bangladesh yang terlibat dalam menghantar pekerja ke Malaysia telah didakwa di Mahkamah Tinggi Dhaka atas dakwaan ketidakaturan yang berkait dengan pasaran buruh Malaysia.

Laporan TIP itu turut memberi tumpuan khusus kepada Bangladesh, dengan menyatakan bahawa bilangan terhad agensi pengambilan yang diberi kuasa oleh kerajaan telah membolehkan amalan di mana sesetengah pekerja dilaporkan membayar sehingga kira-kira AS$7,200 sebelum tiba di Malaysia.

Hutang seumpama itu, menurut laporan tersebut, meningkatkan kerentanan pekerja terhadap paksaan berasaskan hutang dan buruh paksa.

Di bawah Akta Agensi Pekerjaan Swasta Malaysia, agensi yang merekrut pekerja asing mesti dilesenkan oleh Kementerian Sumber Manusia, manakala yuran penempatan bagi bukan warganegara dihadkan kepada kadar gaji pokok sebulan.

Walau bagaimanapun, laporan TIP menyatakan bahawa undang-undang tersebut tidak mentakrifkan dengan jelas maksud "yuran penempatan", dan pihak berkuasa pula tidak menguatkuasakan had tersebut dengan secukupnya.

"Kebanyakan pekerja warga asing membayar yuran yang jauh melebihi tahap yang dibenarkan, yang menyumbang kepada kerentanan pekerja terhadap paksaan berasaskan hutang," menurut laporan itu.

Kebimbangan ini mencerminkan isu-isu yang pernah didokumentasikan oleh Malaysiakini sebelum ini.

Pada 2021, Menteri Sumber Manusia ketika itu, M Saravanan, menyatakan bahawa Akta Agensi Pekerjaan Swasta menetapkan had yuran penempatan bagi pekerja bukan warganegara pada kadar bersamaan satu bulan gaji pokok.

Dia berkata yuran tersebut boleh dikenakan sama ada kepada majikan atau pekerja, namun agensi tidak boleh menuntut bayaran daripada pekerja sekiranya majikan telah pun melunaskannya.

Walau bagaimanapun, satu siasatan oleh Malaysiakini pada 2023 mendapati pekerja asing diperdagangkan melalui pelbagai lapisan orang tengah yang mengenakan bayaran kepada majikan sambil turut mengambil komisen daripada gaji pekerja.

Sesetengah orang tengah mengutip gaji pekerja dan menyimpan pasport mereka, sekali gus memerangkap mereka dalam situasi yang disifatkan oleh sumber industri sebagai amalan biasa.

Isu mengenai pihak yang sepatutnya menanggung kos pengambilan pekerja juga telah berlarutan selama bertahun-tahun.

Malaysiakini melaporkan pada 2022 bahawa walaupun Malaysia mengguna pakai prinsip 'sifar yuran pengambilan'—yang menetapkan bahawa majikan sepatutnya menanggung kos pengambilan—tiada perundangan, dasar, atau arahan yang menyediakan asas berkesan untuk penguatkuasaannya.

Malaysia sebelum ini diturunkan taraf ke Tahap 3 pada tahun 2021 selepas menghabiskan tiga tahun berturut-turut dalam Senarai Pemerhatian Tahap 2.

Ia kekal pada tahap terendah pada 2022 sebelum meningkat ke Senarai Pemantauan Tahap 2 pada 2023 dan Tahap 2 pada tahun 2024, satu kedudukan yang dikekalkan dalam dua laporan berikutnya.

Laporan TIP 2026 juga menyatakan bahawa walaupun majikan diwajibkan membayar levi kerajaan bagi setiap pekerja asing yang diambil bekerja, sesetengah majikan terus memotong levi tersebut daripada gaji pekerja, kadangkala tanpa pengetahuan mereka.

Laporan tahun ini merekodkan 15 sabitan kesalahan kerana menahan pasport secara tidak sah, berbanding 16 kes sebelum ini, walaupun laporan itu menyatakan bahawa pihak berkuasa Malaysia tidak mendedahkan sama ada terdapat pihak yang disiasat atas kemungkinan kesalahan pemerdagangan orang.

Kedudukan Tahap 2 Malaysia kini meletakkannya di pertengahan dalam penilaian pemerdagangan orang oleh AS berbanding negara-negara jiran di Asia Tenggara.

Ia kekal pada Tahap 2 bersama negara-negara seperti Indonesia, manakala Singapura mengekalkan status Tahap 1, iaitu status yang dikhaskan untuk kerajaan yang dinilai memenuhi sepenuhnya piawaian minimum bagi menghapuskan pemerdagangan orang.

Kemboja, Myanmar, dan Laos kekal pada Tahap 3—kategori terendah—bagi kerajaan yang dinilai tidak memenuhi piawaian minimum mahupun melakukan usaha yang signifikan ke arah itu.

Perbandingan ini juga ketara dari segi penguatkuasaan pengambilan pekerja.

Singapura pernah menghadapi kebimbangan serupa mengenai yuran pengambilan yang dibayar oleh pekerja warga asing, namun pihak berkuasanya telah mengambil tindakan penguatkuasaan terhadap agensi pekerjaan atas pelbagai pelanggaran, termasuk mengenakan caj berlebihan.

Sebaliknya, penilaian terkini Malaysia tidak merekodkan sebarang pendakwaan terhadap agensi pekerjaan.

Walaupun terdapat kekurangan ini, Malaysia mengekalkan kedudukannya hasil peningkatan keseluruhan dalam penguatkuasaan terhadap pemerdagangan orang sepanjang tempoh laporan tersebut.

Pihak berkuasa memulakan 209 siasatan kes pemerdagangan orang, meningkat daripada 188 kes, manakala pihak pendakwa raya mendakwa 128 suspek, meningkat daripada 72 orang.

Ia juga merekodkan 36 sabitan kesalahan pemerdagangan orang, berbanding 26 sabitan dalam tempoh laporan sebelumnya. Peruntukan dana bagi usaha membanteras pemerdagangan orang telah ditingkatkan daripada RM9 juta pada tahun 2024 kepada RM10.6 juta pada tahun lepas, dengan RM11.1 juta diluluskan untuk tahun 2026.

Walau bagaimanapun, laporan tersebut merumuskan bahawa Malaysia masih belum memenuhi sepenuhnya piawaian minimum bagi menghapuskan pemerdagangan orang, dengan menyatakan isu-isu seperti penyalahgunaan dalam proses pengambilan pekerja, penglibatan pegawai dalam kegiatan tersebut, ketidakkonsistenan dalam mengenal pasti mangsa, serta perlindungan mangsa yang tidak mencukupi sebagai antara perkara yang masih menjadi kebimbangan.

Sebelum ini, kerajaan mengaitkan kemajuan yang dicapai oleh Malaysia dengan langkah-langkah di bawah Pelan Tindakan Kebangsaan Antipemerdagangan Orang 3.0 (NAPTIP 3.0) 2021–2025.

Susulan itu, pelan tindakan lima tahun yang seterusnya akan terus memperkukuh aspek pengenalpastian mangsa, siasatan dan pendakwaan, tindakan terhadap pegawai yang terlibat, serta perkhidmatan perlindungan di Malaysia Timur.

Malaysia tidak mendakwa mana-mana agensi pekerjaan di bawah Akta Agensi Pekerjaan Swasta 1981 dalam penilaian terkini oleh Jabatan Negara AS, walaupun terdapat kebimbangan berterusan bahawa yuran pengambilan yang berlebihan menyebabkan pekerja warga asing terdedah kepada jerat hutang dan buruh paksa.

Penemuan ini diketengahkan dalam Laporan Pemerdagangan Orang (TIP) tahunan AS bagi tempoh penilaian 12 bulan dari 1 April 2025 hingga 31 Mac 2026, yang mengekalkan kedudukan Malaysia pada Tahap 2 (Tier 2) tahun ini.

Menurut laporan itu, Malaysia masih gagal mengawal selia pihak yang merekrut tenaga kerja dan memastikan mereka dipertanggungjawabkan secara sivil atau jenayah atas pengambilan pekerja secara penipuan, walaupun laporan itu mengakui terdapat peningkatan usaha oleh Putrajaya untuk memerangi pemerdagangan orang.

Ketiadaan pendakwaan ini berbeza dengan perkembangan di Bangladesh, apabila agensi yang membekalkan pekerja ke Malaysia telah berdepan dengan tindakan undang-undang.

Pada Jun, Malaysiakini melaporkan bahawa 51 agensi swasta pengambilan pekerja di Bangladesh yang terlibat dalam menghantar pekerja ke Malaysia telah didakwa di Mahkamah Tinggi Dhaka atas dakwaan ketidakaturan yang berkait dengan pasaran buruh Malaysia.

Laporan TIP itu turut memberi tumpuan khusus kepada Bangladesh, dengan menyatakan bahawa bilangan terhad agensi pengambilan yang diberi kuasa oleh kerajaan telah membolehkan amalan di mana sesetengah pekerja dilaporkan membayar sehingga kira-kira AS$7,200 sebelum tiba di Malaysia.

Hutang seumpama itu, menurut laporan tersebut, meningkatkan kerentanan pekerja terhadap paksaan berasaskan hutang dan buruh paksa.

Di bawah Akta Agensi Pekerjaan Swasta Malaysia, agensi yang merekrut pekerja asing mesti dilesenkan oleh Kementerian Sumber Manusia, manakala yuran penempatan bagi bukan warganegara dihadkan kepada kadar gaji pokok sebulan.

Walau bagaimanapun, laporan TIP menyatakan bahawa undang-undang tersebut tidak mentakrifkan dengan jelas maksud "yuran penempatan", dan pihak berkuasa pula tidak menguatkuasakan had tersebut dengan secukupnya.

"Kebanyakan pekerja warga asing membayar yuran yang jauh melebihi tahap yang dibenarkan, yang menyumbang kepada kerentanan pekerja terhadap paksaan berasaskan hutang," menurut laporan itu.

Kebimbangan ini mencerminkan isu-isu yang pernah didokumentasikan oleh Malaysiakini sebelum ini.

Pada 2021, Menteri Sumber Manusia ketika itu, M Saravanan, menyatakan bahawa Akta Agensi Pekerjaan Swasta menetapkan had yuran penempatan bagi pekerja bukan warganegara pada kadar bersamaan satu bulan gaji pokok.

Dia berkata yuran tersebut boleh dikenakan sama ada kepada majikan atau pekerja, namun agensi tidak boleh menuntut bayaran daripada pekerja sekiranya majikan telah pun melunaskannya.

Walau bagaimanapun, satu siasatan oleh Malaysiakini pada 2023 mendapati pekerja asing diperdagangkan melalui pelbagai lapisan orang tengah yang mengenakan bayaran kepada majikan sambil turut mengambil komisen daripada gaji pekerja.

Sesetengah orang tengah mengutip gaji pekerja dan menyimpan pasport mereka, sekali gus memerangkap mereka dalam situasi yang disifatkan oleh sumber industri sebagai amalan biasa.

Isu mengenai pihak yang sepatutnya menanggung kos pengambilan pekerja juga telah berlarutan selama bertahun-tahun.

Malaysiakini melaporkan pada 2022 bahawa walaupun Malaysia mengguna pakai prinsip 'sifar yuran pengambilan'—yang menetapkan bahawa majikan sepatutnya menanggung kos pengambilan—tiada perundangan, dasar, atau arahan yang menyediakan asas berkesan untuk penguatkuasaannya.

Malaysia sebelum ini diturunkan taraf ke Tahap 3 pada tahun 2021 selepas menghabiskan tiga tahun berturut-turut dalam Senarai Pemerhatian Tahap 2.

Ia kekal pada tahap terendah pada 2022 sebelum meningkat ke Senarai Pemantauan Tahap 2 pada 2023 dan Tahap 2 pada tahun 2024, satu kedudukan yang dikekalkan dalam dua laporan berikutnya.

Laporan TIP 2026 juga menyatakan bahawa walaupun majikan diwajibkan membayar levi kerajaan bagi setiap pekerja asing yang diambil bekerja, sesetengah majikan terus memotong levi tersebut daripada gaji pekerja, kadangkala tanpa pengetahuan mereka.

Laporan tahun ini merekodkan 15 sabitan kesalahan kerana menahan pasport secara tidak sah, berbanding 16 kes sebelum ini, walaupun laporan itu menyatakan bahawa pihak berkuasa Malaysia tidak mendedahkan sama ada terdapat pihak yang disiasat atas kemungkinan kesalahan pemerdagangan orang.

Kedudukan Tahap 2 Malaysia kini meletakkannya di pertengahan dalam penilaian pemerdagangan orang oleh AS berbanding negara-negara jiran di Asia Tenggara.

Ia kekal pada Tahap 2 bersama negara-negara seperti Indonesia, manakala Singapura mengekalkan status Tahap 1, iaitu status yang dikhaskan untuk kerajaan yang dinilai memenuhi sepenuhnya piawaian minimum bagi menghapuskan pemerdagangan orang.

Kemboja, Myanmar, dan Laos kekal pada Tahap 3—kategori terendah—bagi kerajaan yang dinilai tidak memenuhi piawaian minimum mahupun melakukan usaha yang signifikan ke arah itu.

Perbandingan ini juga ketara dari segi penguatkuasaan pengambilan pekerja.

Singapura pernah menghadapi kebimbangan serupa mengenai yuran pengambilan yang dibayar oleh pekerja warga asing, namun pihak berkuasanya telah mengambil tindakan penguatkuasaan terhadap agensi pekerjaan atas pelbagai pelanggaran, termasuk mengenakan caj berlebihan.

Sebaliknya, penilaian terkini Malaysia tidak merekodkan sebarang pendakwaan terhadap agensi pekerjaan.

Walaupun terdapat kekurangan ini, Malaysia mengekalkan kedudukannya hasil peningkatan keseluruhan dalam penguatkuasaan terhadap pemerdagangan orang sepanjang tempoh laporan tersebut.

Pihak berkuasa memulakan 209 siasatan kes pemerdagangan orang, meningkat daripada 188 kes, manakala pihak pendakwa raya mendakwa 128 suspek, meningkat daripada 72 orang.

Ia juga merekodkan 36 sabitan kesalahan pemerdagangan orang, berbanding 26 sabitan dalam tempoh laporan sebelumnya. Peruntukan dana bagi usaha membanteras pemerdagangan orang telah ditingkatkan daripada RM9 juta pada tahun 2024 kepada RM10.6 juta pada tahun lepas, dengan RM11.1 juta diluluskan untuk tahun 2026.

Walau bagaimanapun, laporan tersebut merumuskan bahawa Malaysia masih belum memenuhi sepenuhnya piawaian minimum bagi menghapuskan pemerdagangan orang, dengan menyatakan isu-isu seperti penyalahgunaan dalam proses pengambilan pekerja, penglibatan pegawai dalam kegiatan tersebut, ketidakkonsistenan dalam mengenal pasti mangsa, serta perlindungan mangsa yang tidak mencukupi sebagai antara perkara yang masih menjadi kebimbangan.

Sebelum ini, kerajaan mengaitkan kemajuan yang dicapai oleh Malaysia dengan langkah-langkah di bawah Pelan Tindakan Kebangsaan Antipemerdagangan Orang 3.0 (NAPTIP 3.0) 2021–2025.

Susulan itu, pelan tindakan lima tahun yang seterusnya akan terus memperkukuh aspek pengenalpastian mangsa, siasatan dan pendakwaan, tindakan terhadap pegawai yang terlibat, serta perkhidmatan perlindungan di Malaysia Timur.