ULASAN | Setiap kali bulan Ogos tiba, kita pasti akan mengibarkan Jalur Gemilang. Namun, selepas hampir tujuh dekad membina negara sendiri, kita wajar bertanya dengan diri kita sudahkah kita benar-benar merdeka daripada politik yang memenjarakan manusia mengikut kaum dan agama?

Kemerdekaan fizikal telah dicapai pada 31 Ogos 1957, tetapi kemerdekaan pemikiran daripada politik kebencian masih merupakan perjalanan yang belum selesai.

Politik identiti terus menjadi sebahagian daripada persaingan politik. Perbezaan bangsa, agama dan budaya kadangkala bukan sekadar diakui, tetapi dieksploitasi untuk membina “budaya ketakutan”.

Bangsa dijadikan sempadan, agama dijadikan senjata dan kaum dijadikan ukuran kesetiaan kepada negara. Akhirnya, rakyat dinilai bukan berdasarkan integriti, kemampuan dan gagasan yang dibawa tetapi berdasarkan soalan tentang “Dia Melayu atau Cina?”, “Islam atau bukan Islam?”, atau “parti mana yang mewakili kaum kita?”

Perkembangan politik semasa memberikan gambaran yang menarik.

Dalam PRN Johor 2026, BN memenangi 48 daripada 56 kerusi, manakala Pakatan Harapan (PH) memperoleh lapan kerusi. MCA pula kembali memenangi lapan kerusi. Keputusan ini tidak wajar dibaca secara simplistik sebagai “Melayu memilih Melayu” atau “Cina kembali kepada MCA”.

Corak pengundian jauh lebih kompleks, melibatkan prestasi kerajaan, calon, isu tempatan, strategi parti dan persepsi pengundi terhadap kemampuan sesebuah gabungan.

Begitu juga di Negeri Sembilan. PRN 2026 menyaksikan BN memenangi 18 kerusi, PH 11 dan PN 7 kerusi dengan kadar keluar mengundi 72.64 peratus. BN-PN kemudiannya menguasai 25 daripada 36 kerusi.

Sekali lagi, keputusan ini tidak seharusnya ditafsir semata-mata melalui lensa kaum atau agama. Pengundi membuat pilihan berdasarkan pelbagai pertimbangan yang kadangkala melangkaui identiti kelompok mereka sendiri.

Eksploitasi identiti

Di sinilah kita perlu membebaskan diri daripada politik identiti yang sempit. Identiti bukan musuh demokrasi. Eksploitasi identiti yang menjadi masalah. Tidak salah membincangkan kepentingan Melayu, Cina, India, Sabah, Sarawak atau mana-mana komuniti.

Tidak salah juga mempertahankan kedudukan agama dan hak yang dijamin Perlembagaan. Yang berbahaya ialah apabila bangsa atau agama digunakan untuk merendahkan kelompok lain, menanam ketakutan atau menganggap hanya satu kelompok mempunyai hak mutlak terhadap negara ini.

Perkara 8 Perlembagaan Persekutuan menetapkan prinsip kesamarataan di sisi undang-undang di samping mengiktiraf peruntukan khusus yang mempunyai asas sejarah dan perlembagaan. Ertinya, mempertahankan kedudukan Melayu dan Islam tidak perlu dilakukan dengan menafikan hak serta maruah kelompok lain.

Begitu juga, memperjuangkan kesamarataan tidak semestinya bermakna menolak sejarah dan kedudukan yang telah dipersetujui dalam kerangka Perlembagaan.

Begitu juga dengan agama.

Mempertahankan Islam sebagai agama Persekutuan tidak memerlukan umat Islam memusuhi penganut agama lain. Malah, kekuatan Islam seharusnya terserlah melalui keadilan, ihsan dan akhlak.

Begitu juga dengan perjuangan membela Melayu. Bangsa yang yakin dengan kedudukannya tidak perlu membina identitinya melalui kebencian terhadap bangsa lain.

Sejarah turut memberikan peringatan penting.

Selepas tragedi 13 Mei 1969, Rukun Negara diperkenalkan pada 31 Ogos 1970 dengan antara matlamatnya untuk memperkukuh perpaduan, memelihara kehidupan demokratik dan membentuk masyarakat yang lebih adil.

Generasi terdahulu memahami bahawa negara tidak boleh terus dibina atas rasa curiga antara kelompok. Selepas konflik, kita memilih untuk mencari asas bersama.

Malangnya, politik hari ini kadangkala bergerak ke arah sebaliknya. Media sosial memberi ruang besar kepada kenyataan yang paling sensasi, paling marah dan paling memecah-belahkan.

Politik akhirnya menjadi pertandingan menentukan siapa paling “Melayu”, paling “Islam”, paling “Cina” atau paling anti-kelompok tertentu. Dalam keadaan ini, rakyat menjadi mangsa kepada permainan identiti yang tidak pernah berakhir.

Kita perlu memerdekakan politik daripada perangkap tersebut. Memerdekakan diri daripada politik identiti bukan bermaksud menghapuskan identiti. Kita tetap mempunyai bangsa, agama, budaya, bahasa dan sejarah masing-masing. Tetapi semua identiti itu perlu diletakkan di bawah satu identiti bersama: warganegara Malaysia.

Politik yang matang ialah politik yang mampu berkata kita boleh berbeza tanpa bermusuhan, mempertahankan kepentingan komuniti tanpa menghina komuniti lain, berbeza agama tanpa menjadikan agama sebagai senjata dan bersaing dalam pilihan raya tanpa menjadikan lawan politik sebagai musuh bangsa atau agama.

Akhirnya, ukuran sebenar kemerdekaan bukan sekadar berapa banyak bendera yang kita kibarkan, tetapi sejauh mana kita mampu membebaskan fikiran daripada kebencian dan ketakutan terhadap mereka yang berbeza daripada kita.

Jika kemerdekaan 1957 membebaskan kita daripada penjajahan, maka kemerdekaan generasi hari ini seharusnya membebaskan kita daripada penjajahan politik identiti.

Malaysia tidak memerlukan rakyat yang seragam.

Malaysia memerlukan rakyat yang matang mengurus perbezaan. Kerana dalam sebuah negara yang benar-benar merdeka, kita tidak perlu menjadi sama untuk hidup bersama.

FADHLI UMAR AMINOLHUDA merupakan exco Pemuda Amanah.

Tulisan ini tidak semestinya mencerminkan pendirian Malaysiakini.