Walaupun merupakan parti tunggal terbesar di Dewan Rakyat dan baru-baru ini mengambil alih jawatan pengerusi Perikatan Nasional (PN), PAS berusaha secara terbuka untuk memperbaiki hubungan dengan seterunya, BN.
Perubahan ini amat ketara semasa pilihan raya negeri Johor baru-baru ini, apabila PAS menggesa penyokongnya untuk menyokong calon BN di kawasan pilihan raya yang tidak ditandingi PN.
Parti itu dijangka akan menggunakan pendekatan yang sama dalam Pilihan Raya Negeri (PRN) Negeri Sembilan yang akan datang.
Penganalisis yang ditemu bual oleh Malaysiakini berkata langkah itu mencerminkan kepercayaan PAS yang semakin meningkat bahawa jalan paling berdaya maju untuk kembali ke Putrajaya terletak pada kerjasama dengan BN dan bukannya bersaing dengan gabungan itu.
“Saya fikir ini adalah strategi PAS untuk berkuasa melalui kerjasama dengan Umno/BN,” kata saintis politik Syaza Shukri.
“PAS telah menyedari bahawa ia telah mencapai tahap tepu dari segi asas sokongan. Mereka telah pun meraih undi daripada golongan Islamis konservatif, tetapi itu tidak mencukupi.
“Jika mereka dapat menarik perhatian Umno (untuk bekerjasama) maka itu boleh memberikan mereka hampir majoriti di Parlimen,” tambahnya.
Ditanya sama ada ini bermakna PAS kini sanggup menjadi nombor dua selepas Umno, profesor madya Universiti Islam Antarabangsa Malaysia itu menyatakan bahawa parti itu tidak pernah secara terbuka menyatakan minat terhadap jawatan perdana menteri.
Syaza berkata aspirasi untuk PAS memimpin kerajaan persekutuan sebahagian besarnya datang daripada akar umbinya, manakala kepimpinan tertinggi parti secara amnya menahan diri daripada meneruskan idea itu secara terbuka.
“Jadi, ia bukan masalah bagi mereka jika Umno mahu mengambil alih jawatan perdana menteri. Sekurang-kurangnya apabila berkuasa, mereka (PAS) boleh mendesak dasar yang mereka mahukan,” katanya.
Begitu juga, pemerhati politik Oh Ei Sun berkata bahawa walaupun PAS yakin ia akan kekal sebagai parti parlimen terbesar dengan lebih banyak kerusi daripada yang dimilikinya sekarang, ia tidak mungkin memperoleh majoriti mutlak.
Ia memerlukan kerjasama dengan Umno dan parti-parti Melayu penting yang lain, seperti Parti Wawasan Negara - parti baru yang diketuai oleh bekas timbalan presiden Bersatu Hamzah Zainudin.
“Memandangkan mereka (PAS) mempunyai kerusi terbanyak, mereka akan menentukan terma dasar sama ada PM berasal dari parti mereka atau tidak,” kata Oh, yang merupakan penasihat utama Pusat Penyelidikan Pasifik.
Sementara itu, ahli akademik Awang Azman Awang Pawi berkata usaha PAS untuk memperbaiki hubungan dengan Umno merupakan sebahagian daripada strategi yang lebih luas untuk mengukuhkan kedudukan politiknya sambil membuka jalan kembali ke tampuk kuasa.
Menjadikan BN sebagai sekutu juga akan membolehkan PAS mengetepikan Bersatu, yang telah lama menjadi penghalang dalam hubungannya dengan Umno.
Pendekatan itu juga membolehkan PAS membendung Pakatan Harapan, walaupun ia bererti dengan membantu mengukuhkan kedudukan seteru lamanya, tambah Awang Azman.
"Dalam konteks Persekutuan, kemungkinan PAS menerima Umno sebagai peneraju dan jawatan timbalan perdana menteri memang wujud sekiranya Umno mempunyai lebih banyak kerusi.
"Tetapi belum ada bukti mengenai perjanjian rasmi sedemikian. PAS mungkin menerima kedudukan kedua dari segi jawatan, tetapi akan menuntut pengaruh besar dalam dasar agama, pendidikan, pentadbiran dan pelantikan politik,” kata profesor Pengajian Melayu di Universiti Malaya itu.
Walau bagaimanapun, dia memberi amaran bahawa strategi PAS boleh memakan diri jika parti itu dianggap tidak konsisten, menyebabkan ia kehilangan identitinya sebagai kuasa pembangkang yang kuat.
Katanya, situasi ini akhirnya boleh membantu Umno menegaskan semula dominasinya sambil menjadikan PAS hanya sebagai rakan kongsi yang bergantung pada hubungan baik dengan Umno.