Sebagai seorang warga emas, saya melihat isu Tabung Haji bukan sekadar isu kewangan atau angka dalam laporan tahunan. Bagi saya, Tabung Haji ialah sebuah amanah besar yang berkait rapat dengan impian jutaan umat Islam Malaysia untuk menunaikan rukun Islam kelima.

Wang yang dikumpulkan oleh para pendeposit bukan sekadar simpanan biasa. Ia adalah hasil titik peluh, pengorbanan dan harapan sebuah keluarga untuk melihat ibu bapa, pasangan atau diri sendiri menjadi tetamu Allah di Tanah Suci.

Sebab itu apabila timbul pelbagai persoalan mengenai tadbir urus, pelaburan dan pengurusan Tabung Haji, saya sebagai rakyat biasa dan warga emas tidak mampu memandangnya dengan sebelah mata. Saya percaya mana-mana institusi yang memegang amanah rakyat mesti sentiasa bersedia untuk menjawab persoalan dengan penuh keterbukaan.

Pandangan saya terhadap Tabung Haji juga bukan hanya berdasarkan membaca laporan atau mengikuti perdebatan politik. Saya mempunyai pengalaman sendiri yang membentuk cara saya melihat isu ini.

Pada tahun 2000, saya telah menunaikan ibadah haji ketika saya berada di Riyadh, Arab Saudi. Saya tidak pergi melalui Tabung Haji kerana ketika itu saya bekerja di Arab Saudi dan mempunyai peluang untuk menguruskan perjalanan haji dari sana.

Dengan perbelanjaan sekitar 1,200 riyal yang ditanggung majikan, saya berpeluang menyahut panggilan Allah untuk menjadi tetamu-Nya.

Pengalaman itu sangat bermakna dalam hidup saya. Saya melihat sendiri suasana pengurusan haji di Tanah Suci, bagaimana jemaah bergerak, bagaimana penginapan dan makanan disediakan, serta bagaimana pelbagai urusan kecil dan besar perlu disusun dengan teliti.

Saya semakin memahami bahawa pengurusan haji bukan sekadar soal wang, tetapi soal amanah, disiplin dan kecekapan.

Selepas itu, pengalaman saya di Asia Barat juga memberi peluang kepada saya untuk melihat aspek pengurusan yang lebih luas. Saya pernah berurusan dengan pihak berkaitan Tabung Haji dari Dubai dalam perkara yang melibatkan cadangan transaksi bangunan.

Saya juga pernah terlibat dalam perbincangan berkaitan penyediaan katering untuk jemaah umrah di Makkah. Selain itu, saya pernah bersama kakitangan Tabung Haji ketika berada di Makkah.

Semua pengalaman tersebut membuka mata saya bahawa menguruskan perjalanan jemaah bukan satu perkara mudah. Ia memerlukan organisasi yang kuat, kepimpinan yang berpengalaman dan sistem yang telus.

Setiap keputusan berkaitan aset, perkhidmatan, pelaburan dan operasi akhirnya memberi kesan kepada manusia sebenar — iaitu para jemaah dan pendeposit.

Apabila saya mengikuti perkembangan mengenai Laporan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) berkaitan Tabung Haji, perkara yang paling menarik perhatian saya ialah persoalan mengenai tadbir urus dan ketelusan.

Pada pandangan saya, sebuah institusi amanah tidak boleh hanya dinilai berdasarkan keuntungan atau jumlah aset yang dimiliki. Ia juga mesti dinilai berdasarkan sejauh mana ia menjaga kepercayaan orang ramai.

Saya berpendapat bahawa pendedahan maklumat secara telus adalah penting. Rakyat tidak seharusnya hanya mengetahui keadaan sesebuah institusi apabila masalah sudah menjadi besar. Maklumat yang jelas, laporan yang mudah difahami dan penjelasan yang terbuka akan membantu membina keyakinan.

Bagi saya, kelemahan terbesar mana-mana organisasi bukan semata-mata apabila berlaku kesilapan. Kesilapan boleh berlaku dalam mana-mana institusi besar. Yang lebih penting ialah bagaimana organisasi tersebut bertindak selepas menyedari kelemahan itu.

Adakah mereka berani mengakui kelemahan? Adakah mereka melakukan pembaikan? Adakah mereka memastikan perkara yang sama tidak berulang? Inilah ukuran sebenar kepimpinan.

Budaya pengurusan

Saya juga melihat isu Tabung Haji dalam konteks yang lebih luas mengenai budaya pengurusan di Malaysia. Banyak institusi besar pernah melalui cabaran kerana keputusan pelaburan, perubahan ekonomi atau kelemahan pengawasan.

Oleh itu, kita perlu membina budaya yang mengutamakan profesionalisme dan kepakaran, bukan sekadar hubungan atau pengaruh.

Institusi seperti Tabung Haji perlu sentiasa meletakkan kepentingan pendeposit sebagai keutamaan. Mereka yang menguruskan dana amanah mesti memahami bahawa wang yang diuruskan bukan wang mereka sendiri. Ia adalah wang rakyat biasa yang mempunyai impian dan harapan.

Saya juga percaya bahawa politik dan pengurusan institusi amanah perlu mempunyai batas yang jelas. Pemimpin politik mempunyai peranan dalam menentukan dasar negara, tetapi institusi kewangan dan amanah memerlukan pengurusan profesional yang bebas membuat keputusan berdasarkan analisis, risiko dan kepentingan jangka panjang.

Sebagai seseorang yang pernah tinggal di negara-negara Arab dan melihat sendiri bagaimana pelbagai urusan haji dijalankan, saya memahami bahawa reputasi sebuah institusi dibina dalam masa yang panjang tetapi boleh terjejas dengan cepat. Kepercayaan manusia adalah sesuatu yang sangat sukar diperoleh kembali apabila ia hilang.

Namun, saya tidak melihat Tabung Haji sebagai sebuah institusi yang harus dihukum atau ditolak. Sebaliknya, saya berharap ia terus diperkukuhkan. Institusi ini mempunyai sejarah yang panjang dan memainkan peranan besar dalam membantu umat Islam Malaysia menunaikan ibadah haji.

Apa yang diperlukan ialah pembaharuan berterusan. Pengurusan perlu memastikan laporan kewangan mudah difahami, keputusan pelaburan mempunyai asas yang kukuh, risiko dinilai dengan teliti dan suara pendeposit sentiasa dihormati.

Sebagai warga emas, saya mungkin melihat isu ini dengan perspektif yang berbeza. Saya sudah melalui banyak perubahan zaman. Saya pernah melihat bagaimana teknologi mengubah dunia, bagaimana ekonomi berkembang dan bagaimana institusi naik dan turun. Daripada semua pengalaman itu, saya belajar satu perkara: amanah ialah asas kepada segala-galanya.

Tabung Haji bukan sekadar bangunan, pelaburan atau angka kewangan. Ia adalah simbol harapan umat Islam Malaysia. Di sebalik setiap akaun pendeposit ada seorang manusia yang mungkin sudah berpuluh tahun menyimpan. Ada seorang ibu yang berdoa agar sempat ke Makkah. Ada seorang ayah yang menyimpan sedikit demi sedikit daripada hasil kerja kerasnya.

Oleh itu, saya berharap semua pihak melihat isu Tabung Haji dengan matang. Jangan jadikan ia hanya bahan politik. Jangan juga menutup persoalan yang perlu dijawab. Sebaliknya, jadikan setiap cabaran sebagai peluang untuk memperbaiki sistem.

Bagi saya, ukuran kejayaan Tabung Haji bukan hanya berapa banyak keuntungan yang diumumkan setiap tahun. Ukuran sebenar ialah sejauh mana rakyat terus percaya bahawa amanah mereka dijaga dengan penuh tanggungjawab.

Saya pernah menunaikan haji dengan cara yang berbeza pada tahun 2000 ketika berada di Riyadh. Saya pernah melihat sendiri realiti pengurusan di Tanah Suci. Pengalaman itu mengajar saya bahawa ibadah haji memerlukan lebih daripada wang — ia memerlukan amanah.

Dan amanah, dalam apa jua bentuk, mesti sentiasa dijaga.

MOHD FUDZAIL MOHD NOR pernah bermastautin di UAE, Arab Saudi dan New Zealand. Dia pernah bekerja di TV3, menjadi usahawan serta CEO dan pengarah beberapa syarikat antarabangsa.

Tulisan ini tidak semestinya mencerminkan pendirian Malaysiakini.