ULASAN | Musyawarah Nasional 2.0 semalam menunjukkan kerjasama politik Melayu kini mempunyai ruang pertemuan yang berguna, tetapi ia belum mewujudkan penjajaran politik baru. Forum 25 Ogos di Kuala Lumpur tertumpu pada tadbir urus Tabung Haji, bukannya rundingan antara parti Melayu. Kepentingannya terletak pada hakikat bahawa tokoh politik yang bersaing mampu membahaskan akauntabiliti tanpa terlebih dahulu mencapai kesepakatan pilihan raya.

Musyawarah Nasional diperkenalkan awal tahun ini sebagai platform inklusif untuk NGO Melayu-Islam, golongan profesional dan pemimpin pendapat, merangkumi agama, politik, ekonomi, pendidikan dan sosial.

Presiden Umno Ahmad Zahid Hamidi mencadangkan ia didaftarkan sebagai NGO bebas, bukannya dimiliki mana-mana parti atau individu.

Reka bentuk institusi itu penting. Platform masyarakat sivil hanya akan bertahan jika mampu membincangkan kepentingan bersama tanpa berubah menjadi instrumen tawar-menawar pilihan raya.

Forum semalam memberikan petunjuk bermakna. Ahmad Zahid hadir bersama beberapa pemimpin Umno, termasuk Setiausaha Agungnya Asyraf Wajdi Dusuki, manakala beberapa ahli Parlimen pembangkang turut mengikuti forum itu.

Perbincangan tertumpu pada Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) Tabung Haji dan tafsiran berbeza mengenai sejarah kewangannya.

Bekas Ketua Audit Negara Madinah Mohamad menjelaskan bahawa perbezaan metodologi audit menyebabkan penilaian bercanggah terhadap kedudukan kewangan Tabung Haji. Asyraf mempersoalkan keupayaan Urusharta Jamaah memenuhi obligasi berkaitan aset yang dipindahkan. Ahmad Zahid pula menyokong penelitian lanjut menerusi mekanisme Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC) terhadap pengurusan Tabung Haji selepas 2017.

Beberapa ahli parlimen pembangkang sebelum ini mendesak supaya laporan RCI sedia ada dibahaskan sepenuhnya di Parlimen manakala Ahmad Zahid mencadangkan penelitian lanjut menerusi mekanisme PAC.

Perbezaan ini wajar diberi perhatian. Kesatuan yang bermakna tidak boleh bererti semua pihak mengulangi slogan sama. Kerjasama politik dan masyarakat sivil Melayu yang matang mesti mampu menerima perbezaan sambil membina mekanisme berasaskan bukti dan akauntabiliti.

Tabung Haji merupakan ujian yang sesuai kerana kepentingan pendepositnya melangkaui sempadan parti. Melindungi simpanan umat Islam tidak seharusnya bergantung pada siapa memperoleh kredit politik.

Namun, kehadiran pemimpin daripada beberapa parti tidak dengan sendirinya membuktikan Umno, PAS, Bersatu, Parti Wawasan Negara dan NGO Melayu sudah membentuk satu penjajaran politik.

Tiada perjanjian yang disahkan daripada forum semalam mengenai calon bersama, pembahagian kerusi, hierarki kepimpinan atau program pemerintahan. Itulah mata wang sebenar penjajaran politik. Gambar, ucapan dan kehadiran mesra membina suasana, tetapi semuanya belum membuktikan peralihan sokongan pengundi.

Perkembangan terkini menjadikan perbincangan ini lebih penting. Pemimpin PAS sebelum ini menyeru supaya kerjasama politik Melayu-Islam, termasuk kemungkinan menghidupkan semula Muafakat Nasional, diteroka menjelang pilihan raya akan datang.

Pada masa sama, ketegangan antara PAS dan Bersatu, serta kemunculan Parti Wawasan Negara dalam landskap pembangkang, menunjukkan bahawa penyatuan politik Melayu tidak berlaku secara mekanikal.

Keserasian kepimpinan, kepentingan organisasi dan tuntutan kawasan kekal sebagai halangan besar.

Sejarah memberikan amaran. Muafakat Nasional pernah membuktikan bahawa kerjasama Umno-PAS mampu menggerakkan semangat Melayu-Islam, tetapi perbezaan strategi dan perubahan penjajaran nasional akhirnya melemahkannya.

Kerjasama PN-BN raih kemenangan besar pada PRN Negeri Sembilan.

Pengajarannya mudah; kesatuan emosi mampu memenuhi perhimpunan, tetapi kesatuan institusi memerlukan peraturan.

Tanpa proses membuat keputusan, penyelesaian pertikaian, pemilihan calon dan keutamaan dasar yang dipersetujui, persaudaraan akhirnya bertembung dengan matematik pilihan raya.

Bagi Ahmad Zahid, Musyawarah Nasional membolehkan Umno menjadi pusat pertemuan tanpa meninggalkan kerajaan Madani.

Bagi Anwar Ibrahim, platform ini tidak semestinya mengancam kestabilan gabungan jika ia memperkukuh dasar sosioekonomi dan akauntabiliti institusi, bukannya menjadi wadah mobilisasi anti-PH.

PAS mungkin melihat ruang kerjasama Melayu; Wawasan mungkin mencari peranan sebagai jambatan; Bersatu pula menghadapi tugas lebih sukar mempertahankan relevansi ketika hubungannya dalam PN masih dipertikaikan.

Ekonomi harus mendisiplinkan politik. Kemajuan Melayu tidak boleh dikurangkan kepada kejuruteraan pilihan raya.

Pendapatan, pendidikan, kemahiran, keusahawanan, integriti institusi dan pemilikan dalam industri masa depan lebih penting daripada deklarasi kesatuan bersifat upacara.

Mana-mana platform yang mendakwa mewakili kepentingan Melayu wajar menerbitkan program dan hasil yang boleh diukur, bukan sekadar mendiagnosis keresahan komuniti.

Keyakinan bukan Melayu sama penting. Tatanan perlembagaan Malaysia mengiktiraf kepentingan Melayu dan Bumiputera dalam sebuah persekutuan berbilang etnik.

Agenda kerjasama Melayu yang kelihatan eksklusif akan membawa kos, melemahkan perpaduan nasional dan merumitkan persepsi pelabur.

Cadangan yang lebih kukuh ialah kemajuan inklusif: memperkukuh kapasiti sosioekonomi Melayu tanpa menukar objektif dasar kepada pertembungan komunal.

Musyawarah Nasional telah mencipta momentum, tetapi buat masa ini ia adalah momentum dialog, bukannya bukti penjajaran semula. Kredibilitinya bergantung pada kewujudan sekretariat tetap yang menjejaki resolusi, menerbitkan kemajuan, menerima bukti yang bersaing dan kekal bebas daripada pemilikan partisan.

Ujian PRU16 mudah. Jika Umno, PAS, Parti Wawasan Negara, Bersatu dan organisasi masyarakat sivil mampu bekerjasama dalam reformasi institusi, program sosioekonomi serta dasar berasaskan bukti sambil mengurus perbezaan pilihan raya secara telus, Musyawarah Nasional boleh menjadi penting.

Jika ia berubah menjadi pentas personaliti dan slogan, Malaysia pernah menyaksikan persembahan itu.

Kesatuan Melayu hanya bernilai apabila menghasilkan tadbir urus lebih baik, kemakmuran dan institusi lebih kukuh untuk semua rakyat Malaysia secara berterusan.

AZAM MOHD menulis komentar mengenai isu politik dan ekonomi semasa.

Artikel ini merupakan pandangan penulis dan tidak semestinya mencerminkan pendirian rasmi Malaysiakini.