Peguam berpendapat bahawa titah Tengku Mahkota Pahang baru-baru ini yang mewajibkan angkatan tentera mendapatkan perkenan diraja sebelum menjalankan latihan ketenteraan di negeri itu adalah tidak berasas dari segi perlembagaan, dengan istana Johor juga kelihatan seperti tidak bersetuju dengan titah tersebut.
Memetik Perlembagaan Persekutuan, peguam Zaid Malek menekankan bahawa Bahagian 1, Seksyen 1(2) Jadual Kelapan menyenaraikan perkara-perkara di mana seorang raja boleh bertindak mengikut budi bicaranya sendiri - yang mana tiada satu pun daripadanya merangkumi penentuan pengendalian latihan ketenteraan.
Di bawah Seksyen 1(1), seorang raja dikehendaki bertindak mengikut nasihat Majlis Mesyuarat Kerajaan atau seseorang anggotanya yang bertindak di bawah kuasa am majlis itu.
Ini kemudian menimbulkan persoalan sama ada menjadikan perkenan diraja sebagai syarat kepada latihan ketenteraan boleh dianggap sebagai satu penyimpangan yang jelas daripada apa yang dibenarkan oleh Perlembagaan.
Dengan berhujah bahawa titah yang menyiratkan arahan sedemikian akan menjadi ultra vires (melangkaui kuasa undang-undang) Perlembagaan, Zaid menegaskan bahawa titah itu "tidak boleh mengikat secara sah," sambil memberi amaran bahawa menanggapnya sedemikian adalah seperti mengabaikan skop Perlembagaan Persekutuan yang jelas.
Zaid menambah bahawa walaupun tidak perlu bagi pihak berkaitan untuk mencabar titah itu kerana ia "tidak mempunyai kuat kuasa undang-undang," situasi boleh muncul di mana kerajaan negeri bertindak ke atasnya seolah-olah ia mengikat.
Zaid berkata bahawa jika ia sedemikian, kerajaan persekutuan boleh dan mesti mencabar titah itu di mahkamah.
“Seorang raja berperlembagaan mesti, seperti mana namanya, terikat dengan Perlembagaan, dan pelaksanaan budi bicara mereka hanya terhad kepada perkara-perkara yang disenaraikan di dalamnya.
“Perlembagaan kita adalah undang-undang tertinggi negara, dan sebarang kegagalan untuk menegakkannya akan memusnahkan asas sistem perundangan kita,” tegasnya.
Perkenan Sultan Pahang diperlukan
Pada 24 Mei, Tengku Mahkota Pahang Tengku Hassanal Ibrahim Alam Shah bertitah sebarang latihan dan eksesais ketenteraan di negeri itu perlu mendapat perkenan terlebih dahulu daripada Sultan Pahang Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah.
Dalam satu kenyataan yang dikeluarkan oleh Istana Abdulaziz, Tengku Mahkota Pahang melahirkan kebimbangan mengenai kesan alam sekitar daripada rancangan untuk mengadakan eksesais ketenteraan di negeri itu, terutamanya di kawasan kepulauan.
Walaupun Tengku Hassanal berkata baginda tidak membantah latihan ketenteraan untuk meningkatkan kemahiran tentera, aktiviti sedemikian mesti dilakukan dengan cara terkawal serta bertanggungjawab, selamat dan harmoni dengan alam sekitar serta semua pihak.
Dalam kenyataan berasingan dua hari kemudian, Pemangku Raja Johor Tunku Ismail Sultan Ibrahim mengisytiharkan pintu negeri baginda terus terbuka kepada tentera, dengan berkata angkatan tentera mempunyai ruang, kuasa dan kerjasama penuh untuk menjalankan sebarang bentuk latihan di negeri itu.
Anggota tentera, tegasnya, tidak seharusnya tertakluk kepada halangan yang tidak perlu dalam menjalankan latihan dan latihan operasi yang penting untuk pertahanan dan kesiapsiagaan negara.
Tunku Ismail, juga dikenali sebagai TMJ, turut mengecam individu yang tidak dinamakan yang dituduhnya cuba mengeksploitasi institusi tentera untuk kepentingan peribadi, atau untuk menarik perhatian media sosial dan pengiktirafan awam.
"Sebelum mengeluarkan sebarang kenyataan berkaitan perkara sedemikian, seseorang itu seharusnya memahami terlebih dahulu Perlembagaan Persekutuan termasuk perbezaan antara Negeri Bersekutu dan Negeri Tidak Bersekutu.
"Kefahaman yang cetek mengenai perkhidmatan ketenteraan dan perkara berkaitan Perlembagaan hanya mencerminkan kegagalan untuk benar-benar memahami pengorbanan, disiplin, tanggungjawab dan realiti yang dihadapi oleh anggota ATM.
"Adalah juga amat malang apabila kebimbangan hanya dibangkitkan secara terpilih terhadap latihan ketenteraan, sedangkan terdapat pelbagai lagi isu penting melibatkan kebajikan dan kesejahteraan rakyat menerima perhatian dan keutamaan yang jauh lebih rendah," tambah putera mahkota Johor.
Tunku Ismail ialah pegawai pemerintah Angkatan Tentera Diraja Johor, legasi status Johor sebagai sebuah negeri Melayu tidak bersekutu dan unit tentera aktif tertua di Malaysia.
Pasukan itu terutamanya menjalankan operasi perlindungan yang tertumpu pada keselamatan ahli keluarga diraja Johor yang terdekat, ia juga merupakan satu-satunya tentera yang diselenggara oleh negeri dalam persekutuan.
Pertahanan adalah perkara persekutuan
Peguam Arjun Mohanakrishnan menyatakan bahawa perbezaan sejarah tidak mengubah realiti perlembagaan bahawa pertahanan kekal sebagai perkara persekutuan.
Merujuk kepada Perkara 41 Perlembagaan Persekutuan, yang menetapkan Yang di-Pertuan Agong sebagai panglima tertinggi angkatan tentera, dan Senarai I Jadual Kesembilan, yang meletakkan pertahanan di bawah bidang kuasa persekutuan, Arjun berkata raja negeri tidak sepatutnya bersuara dalam perkara itu.
Dia seterusnya merujuk Perkara 81 Perlembagaan, yang menyatakan bahawa kuasa eksekutif setiap negeri tidak boleh menghalang atau menjejaskan pelaksanaan kuasa eksekutif persekutuan.
“Bolehkah titah diraja mengikat secara sah? Ya. Contohnya, jika raja mengisytiharkan darurat di bawah Perkara 150, ia mengikat secara sah.
“(Tetapi), saya tidak percaya titah (Tengku Hassanal) itu mengikat kerana perkara berkaitan pertahanan berada di bawah peringkat persekutuan,” kata Arjun.
Dia menyatakan bahawa walaupun pihak tertentu mungkin berpendapat bahawa penggunaan tanah dan hutan tidak berada di bawah kuasa persekutuan, tetapi negeri itu sendiri, Perlembagaan tidak menyebut tentang penggunaan sementara ruang sedemikian untuk latihan ketenteraan.
Menyatakan sentimen yang sama, pengarah akademik dan pensyarah kanan Kolej Tertiari Lanjutan, Daniel Abishegam, menekankan bahawa walaupun negeri mempunyai bidang kuasa ke atas perkara tanah, kebenaran kerajaan negerilah yang diperlukan - bukan secara langsung daripada istana.
Dia menambah bahawa walaupun angkatan tentera sepatutnya boleh meneruskan latihan di Pahang secara sah meski sultan tidak memberi perkenan, langkah sedemikian boleh menggugat hubungan jangka panjang antara agensi persekutuan dan negeri.
“Saya memahami kebimbangan Tengku Hassanal terhadap penggunaan tanah di negeri baginda, dan saya memuji bahawa…(Titah baginda) mungkin membawa pengaruh yang ketara.
“Jika kerajaan persekutuan atau angkatan tentera tidak mahu terlibat dalam perbalahan dengan istana, mereka harus mencari jalan tengah,” kata Daniel.
Walau bagaimanapun, dia menekankan bahawa teks Perlembagaan mesti dihormati dan dipegang mengatasi sebarang “perasaan bukan undang-undang atau sejarah” yang lain, memberi amaran bahawa kesediaan untuk membacanya melalui lensa sentimen dan emosi akan merendahkan nilai undang-undang tertinggi negara.
“Pematuhan kepada kata-kata Perlembagaan yang jelas oleh semua pihak adalah sangat penting untuk demokrasi moden seperti kita berfungsi,” katanya.
Angkatan tentera berikrar akan mematuhi
Sebagai tindak balas kepada titah Tengku Hassanal, angkatan tentera sejak itu telah berikrar untuk mematuhinya sambil menegaskan bahawa sebagai institusi pertahanan negara, ia tetap komited untuk memastikan semua latihan, latihan dan operasi dilaksanakan secara terancang, profesional dan bertanggungjawab.
Selain mematuhi sepenuhnya semua garis panduan kawal selia, prosedur operasi tetap (SOP), dan penilaian impak alam sekitar yang ditetapkan oleh pihak berkuasa berkaitan, angkatan tentera berkata ia mengiktiraf kepentingan kerjasama strategik dengan kerajaan negeri, agensi penguatkuasaan, pakar berkaitan, dan komuniti tempatan dalam setiap pengerahan latihan.
Angkatan tentera juga merakamkan ucapan terima kasih kepada Tunku Ismail, dengan menyatakan bahawa kenyataan kerabat diraja diterjemahkan kepada sinergi strategik yang kukuh antara institusi diraja, kerajaan negeri, dan tentera.
Menekankan bahawa ia telah beroperasi secara konsisten berdasarkan sempadan undang-undang, ia menambah bahawa mandat pertahanan negara dilaksanakan secara holistik merentasi sempadan geografi.