Pemerhati politik berpandangan keputusan PAS memutuskan kerjasama politik enam tahunnya dengan Bersatu akan memberi kesan buruk kepada Bersatu, terutamanya dalam menghadapi pilihan raya negeri (PRN) Johor dan Negeri Sembilan yang akan datang.

Merujuk kepada keadaan Bersatu yang lemah disebabkan oleh perebutan kuasa antara presidennya Muhyiddin Yassin dan bekas timbalannya Hamzah Zainudin baru-baru ini, beberapa penganalisis percaya adalah penting bagi Bersatu untuk meneroka pakatan politik baru dengan sekutu kuat lain untuk kelangsungan politiknya.

"Keputusan ini akan memberi impak besar kepada Bersatu kerana ia bergantung kepada jentera PAS untuk bergerak dan berkempen.

"Bersatu tidak mempunyai kapasiti berkempen yang kuat, ditambah lagi dengan perpecahan dalam parti sekarang.

"Tanpa bergabung dengan parti2 besar yang lain sangat sulit untuk Bersatu mengekalkan prestasi dari PRU15 lalu," kata Azmil Tayeb dari Universiti Sains Malaysia.

Presiden PAS Abdul Hadi Awang dalam satu kenyataan sebelum ini mengumumkan bahawa kepimpinan pusat parti itu memutuskan untuk menamatkan hubungan politiknya dengan Bersatu, satu keputusan yang dikatakan diambil untuk kepentingan perpaduan ummah.

Keputusan itu dibuat di kemuncak ketegangan dalam hubungan Bersatu dan PAS yang menjadi keruh selepas gerakan politik di Perlis tahun lepas, yang menyebabkan PAS kehilangan jawatan menteri besar kepada Bersatu.

Namun, PAS tidak menyatakan sama ada ia akan menarik diri daripada gabungan Perikatan Nasional (PN) atau cuba mengusir Bersatu daripada gabungan itu.

"Saya fikir ini satu tamparan hebat buat Bersatu, walaupun Bersatu sepatutnya telah melihatnya sejak sekian lama, memandangkan PAS mempunyai lebih banyak kerusi berbanding Bersatu dan Bersatu dibelenggu perebutan kuasa dalaman yang semakin menghancurkan parti itu," kata penganalisis Oh Ei Sun.

Penjajaran semula politik

Penganalisis yang bercakap dengan Malaysiakini juga percaya langkah terbaru PAS itu boleh cetus penjajaran semula pakatan politik menjelang pilihan raya, walaupun mereka berbeza pendapat tentang bagaimana rupa landskap baru itu.

Azmi Hassan dari Akademi Penyelidikan Strategik Nusantara berpendapat bahawa Bersatu mungkin akan kembali bekerjasama semula dengan Pakatan Harapan (PH), yang boleh menggunakan pengaruhnya untuk mendapatkan semula sokongan pengundi Melayu terhadap Umno dan pengaruh dominan PAS dalam komuniti itu.

Katanya, ia juga membuka peluang untuk PAS memulihkan hubungannya dengan Umno, sambil merujuk kepada pakatan longgar Muafakat Nasional (MN) yang runtuh pada 2022 disebabkan oleh desakan PAS untuk membawa Bersatu ke dalam gabungan.

Bagaimanapun, Azmi berkata ia bergantung pada kesediaan Umno untuk mengubah hubungan tersebut memandangkan parti itu sudah berada dalam zon selesa.

"Tetapi ia (keputusan PAS) membuka peluang kepada Umno untuk menetapkan apakah karakteristik Muafakat Nasional 2.0 itu.

"Dan saya pasti PAS juga dikatakan tidak boleh bersendirian. Kerana kita tak tahu apakah status PRN sekarang ini.

"Jadi ia juga membuka peluang yang sama (buat Bersatu). Seperti membuka peluang kepada PAS, ia membuka peluang kepada Bersatu di mana kerjasama dengan PH itu adalah dikatakan terbuka luas.

"Kerana PH memerlukan sokongan pengundi Melayu yang boleh diterjemahkan oleh Bersatu," katanya.

Sebaliknya, Oh, yang merupakan penasihat utama Pacific Research Center Malaysia, ragu-ragu tentang populariti Bersatu untuk menarik minat parti-parti lain yang lebih mampan.

Dia berkata PN, yang juga terdiri daripada Gerakan dan Parti Rakyat India Malaysia (MIPP), mungkin mempunyai peluang yang lebih baik dalam pilihan raya jika ia terus dipimpin oleh PAS.

"PN masih boleh bertahan jika ia diketuai sepenuhnya oleh PAS, jika tidak, ia juga akan lenyap.

"Nampaknya pada masa kini sangat sedikit entiti politik yang ingin bekerjasama dengan apa yang tinggal daripada cengkerang politik yang hampir kosong iaitu Bersatu," tambah Oh.

Sementara itu, Azmil tidak menjangkakan PAS dan Umno akan berdamai kerana masa lalu mereka yang penuh pertembungan.

Selain sejarah pertembungan parti-parti itu, ahli akademik itu percaya rundingan kerusi akan menjadi satu lagi cabaran sukar bagi Umno dan PAS.

Dia meramalkan bahawa PAS mungkin memilih untuk memimpin gabungan baru dengan pasukan Reset Hamzah, dengan "PAS boleh menjadi abang besar".

Sementara itu, pengarah Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan Universiti Teknologi Malaysia Kuala Lumpur, Mazlan Ali, menjangkakan perpecahan PN akan melemahkan parti-parti pembangkang yang akan memberi kelebihan kepada PH dan Umno.

Dia berkata gabungan itu mendapat sokongan kuat daripada pengundi dalam pilihan raya sebelumnya kerana gabungan kekuatan jentera PAS dan imej Bersatu sebagai parti nasionalis.

"Penyatuan mereka mengemukakan formula yang cukup baik untuk mencabar kerajaan perpaduan.

"Walau bagaimanapun, selepas perpecahan ini, PAS dan Bersatu akan membawa haluan masing-masing," kata Mazlan.

Diminta mengulas mengenai situasi PN, profesor madya itu berkata ia mungkin menyaksikan PAS meninggalkan gabungan dan bukannya Bersatu.

Menurutnya, walaupun PAS menerajui gabungan itu, Bersatu masih memegang pengaruh yang ketara terutamanya dengan Gerakan dan MIPP yang masih menyokong Muhyiddin.

Mazlan percaya bahawa PAS akan mewujudkan jajaran politik baru dengan pasukan Hamzah dan pada masa yang sama cuba membawa masuk Umno dan Parti Bersama Malaysia, yang diketuai oleh bekas timbalan presiden PKR Rafizi Ramli.

"Jadi akan ada dua jajaran politik. Satu adalah PAS dan satu lagi adalah PN yang diselaraskan semula yang diketuai oleh Muhyiddin," katanya.