NGO Indonesia kenal pasti 21 syarikat berkaitan Malaysia didakwa terlibat kebakaran hutan

Sebuah kumpulan alam sekitar Indonesia mengenal pasti 21 syarikat berkaitan Malaysia yang didakwa terlibat dalam kebakaran hutan dan tanah yang menyumbang kepada krisis jerebu rentas sempadan.

Dapatan yang dikeluarkan baru-baru ini oleh Wahana Lingkungan Hidup Indonesia (Walhi) menyanggah kenyataan Putrajaya pada 16 Okt bahawa semakan oleh Kementerian Perladangan dan Komoditi mendapati tiada syarikat perladangan Malaysia yang terlibat dalam kebakaran tersebut.

Merujuk kepada laporan Walhi "Actor Mapping Analysis: Who Are Behind The Fires?", jurukempen hutan dan perladangan kumpulan itu Umi Ma'rufah menggesa kerajaan Malaysia menyiasat situasi sebenar dan tidak hanya bergantung kepada dasar atas kertas atau deklarasi korporat semata-mata.

Bercakap dalam perbincangan meja bulat dalam talian dengan kumpulan alam sekitar Malaysia, dia berkata analisis Walhi telah mengenal pasti titik panas aktif dan kebakaran dalam kawasan konsesi yang mempunyai kaitan dengan beberapa syarikat induk Malaysia.

Malaysiakini tidak menyiarkan nama syarikat terbabit sementara menunggu maklum balas rasmi.

Malaysiakini telah menghubungi Kementerian Komunikasi serta Kementerian Perladangan dan Komoditi untuk mendapatkan ulasan.

Kementerian Komunikasi kemudiannya merujuk Malaysiakini kepada Kementerian Sumber Asli dan Kelestarian Alam Sekitar, yang turut dihubungi oleh Malaysiakini untuk mendapatkan ulasan.

Salah satu kumpulan yang dinamakan, SD Guthrie, menafikan anak syarikatnya menyebabkan sebarang kebakaran di Indonesia, sambil menyatakan dakwaan terhadap syarikat itu tidak disokong oleh bukti yang boleh dipercayai.

Dalam satu kenyataan pada 20 Okt, ia berkata beberapa syarikat yang dinamakan dalam laporan awam sebagai sekutu Guthrie tidak dimiliki, diuruskan, atau dikawal oleh kumpulan itu.

Ia menambah bahawa pasukannya memadamkan 2,411 kebakaran antara Januari dan September tahun ini, dengan 2,376 daripadanya berlaku di tanah komuniti.

Guthrie juga berkata anak syarikatnya di Indonesia, Minamas Plantation, membelanjakan sekitar RM800,000 sebulan bagi menyelenggara 67 pasukan pemadam kebakaran yang terdiri daripada 1,006 anggota, disokong oleh pemantauan dron dan inframerah.

Heret ke mahkamah

Sebelum ini, jurucakap kerajaan Fahmi Fadzil menolak dakwaan terhadap Genting Plantations - sebuah lagi syarikat Malaysia yang dikenal pasti oleh Walhi - dengan menyatakan kebakaran merebak ke dalam tanah syarikat itu dari luar sebelum dipadamkan.

Umi, bagaimanapun, menegaskan bahawa pemegang konsesi bertanggungjawab di bawah undang-undang Indonesia untuk mencegah kebakaran, tanpa mengira siapa yang memulakannya kebakaran.

"Jadi sebaik sahaja kebakaran berlaku di sana, mereka (syarikat) pasti perlu dipertanggungjawabkan atas (dakwaan) kecuaian mereka," katanya.

Pada 5 Okt, Greenpeace Indonesia dan Pantau Gambut mendakwa syarikat perladangan dari Malaysia dan Singapura adalah antara 20 entiti yang terlibat dalam kebakaran hutan.

Dalam satu laporan, ia menamakan kumpulan perladangan Malaysia, Kuala Lumpur Kepong (KLK) Group, yang mempunyai kaitan dengan entiti Indonesia PT Menteng Jaya Sawit Perdana, antara 20 syarikat yang paling rapat dikaitkan dengan kebakaran, berdasarkan set data sumber jerebu antara 1 Ogos dan 1 Okt 2026.

Menurut laporan itu, entiti Indonesia yang sama juga dikenal pasti dalam laporan 2019 kerana mengalami kebakaran di tanah milik mereka.

KLK sejak itu mendakwa bahawa kebakaran yang dikaitkan dengan anak syarikatnya di Indonesia sebenarnya bermula dari luar kawasan konsesinya dan semuanya sudah dipadamkan, sambil menambah bahawa ia menumpukan usaha untuk mengesan dan mengawal kebakaran.

Mengulas lanjut, Umi mendedahkan rancangan Walhi untuk membawa semua syarikat yang terlibat ke mahkamah di bawah Artikel 71 Undang-Undang tentang Kehutanan Indonesia 1999, yang membenarkan komuniti memfailkan saman sivil jika kehidupan mereka terjejas oleh pencemaran dan/atau kerosakan hutan.

"Tuntutan Walhi berkaitan dengan pemenuhan hak orang ramai untuk mendapat udara bersih dan alam sekitar yang sihat, ganti rugi atas kerugian yang disebabkan oleh kebakaran, dan akuntabiliti undang-undang bagi pihak yang terlibat dalam kebakaran hutan dan tanah termasuk korporat," katanya kepada Malaysiakini.

Bulan lepas, gabungan kumpulan orang asli dan masyarakat sivil di Kalimantan Barat memfailkan saman tindakan kelas terhadap Presiden Prabowo Subianto dan 26 pegawai, menuduh kerajaan cuai dalam mencegah dan bertindak balas dengan kebakaran hutan yang berulang.

Plaintif menuntut, antara lain, langkah mitigasi yang lebih kukuh, perkhidmatan kesihatan percuma untuk penduduk yang rentan, dan tindakan penguatkuasaan terhadap mereka yang bertanggungjawab.

Namun disebabkan saman domestik hanya sampai kepada pemegang permit anak syarikat tempatan, Umi berkata Walhi mengambil perkhidmatan konsultan undang-undang antarabangsa untuk membentuk pendapat undang-undang bagi memfailkan saman di Singapura.

Apabila ditanya sama ada tindakan serupa akan menyusul di Malaysia, penyelaras kempen Walhi, Uli Arta Siagian berkata, "Sejauh yang kami boleh beritahu daripada penyelidikan kami, dari sudut undang-undang, masih lebih mudah untuk membawa saman di Singapura.

"Saman serupa boleh dibawa di Malaysia oleh anggota masyarakat Malaysia, yang mana ia lebih mudah."

'Kurang tekanan dari Asean'

Umi menjelaskan bahawa Akta Pencemaran Jerebu Rentas Sempadan 2014 Singapura menyediakan "peluang" untuk memfailkan tindakan undang-undang terhadap entiti induk dan syarikat pegangan yang mengawal, tetapi tiada undang-undang sedemikian wujud di Malaysia buat masa ini.

Pada 13 Okt, Timbalan Menteri Sumber Asli dan Kelestarian Alam Sekitar Syed Ibrahim Syed Noh memberitahu Dewan Rakyat bahawa kerajaan menilai kebolehlaksanaan menggubal Akta Jerebu Rentas Sempadan.

Dia menambah bahawa halangan terbesar, bagaimanapun, ialah mengumpul bukti yang mencukupi untuk mengesan jerebu ke punca asalnya dan mengenal pasti pihak yang bertanggungjawab.

Sementara itu, Umi berkata Walhi sedang bersiap sedia untuk menyerahkan laporannya mengenai jerebu dan nama pihak yang bertanggungjawab kepada kedutaan Malaysia dan Singapura di Indonesia sebagai sebahagian daripada tuntutan agar kerajaan masing-masing menyiasat syarikat induk yang berpangkalan di negara mereka.

Dia seterusnya kesal kerana Perjanjian Asean Mengenai Pencemaran Jerebu Rentas Sempadan kekurangan "tekanan atau kuasa" untuk memitigasi kebakaran hutan secara berkesan atau memegang pihak yang tidak patuh untuk bertanggungjawab.

Bekas anggota parlimen Klang Charles Santiago, yang turut hadir, turut berkongsi kritikan, dengan berkata Asean mengambil pendirian "tidak berbuat apa-apa, hanya cakap" berhubung isu jerebu yang berulang.

"Malaysia juga mengambil pendirian yang sama - menafikan sebulat-bulatnya," katanya.

Pada 19 Okt, portal berita Politik Indonesia melaporkan bahawa Kementerian Alam Sekitar negara itu mengambil tindakan terhadap 22 syarikat milik entiti asing, termasuk sembilan dari Malaysia, berhubung kebakaran hutan dan tanah.

Ia berkata pihak berkuasa menyita kawasan terbakar berjumlah 6,033.85 hektar, atau sekitar 5,587 padang bola sepak, antara 26 Ogos dan 8 Sept di beberapa wilayah di Indonesia.

"Hartanah milik pelabur asing dari Malaysia dan Singapura menyumbang 95 peratus daripada jumlah kawasan terbakar ini, dengan 79 peratus daripada kebakaran terpusat di pulau Kalimantan," tambahnya.